De geschiedenis van Space Mountain in Disneyland Paris: drie verhalen onder dezelfde koepel

Space Mountain is de attractie die Disneyland Paris in 1995 de ruimte in schoot, en waarschijnlijk de attractie met de meeste geschiedenis van het hele park.

In dertig jaar kreeg ze drie verschillende verhalen onder dezelfde koepel. De la Terre à la Lune (1995-2005) was geïnspireerd op de roman van Jules Verne en zijn reuzenkanon. Mission 2 (2005-2017) was een reis voorbij de melkweg. En tegenwoordig neemt Star Wars Hyperspace Mountain (sinds 2017) je mee naar de slag om Jakku.

Achter deze gelanceerde achtbaan in het donker zit een stamboom die teruggaat tot 1959 en tot de ruimtedroom van Walt Disney zelf. In dit artikel vertel ik je over het ontstaan, wat er achter de schermen van de drie versies gebeurde, de volledige backstory van de Gun Club uit Baltimore en een flinke dosis anekdotes voor fans. Zoek je liever praktische info (wachtrij, minimale lengte, sensaties)? Dan vind je alles op de pagina van Star Wars Hyperspace Mountain.

Om Space Mountain te begrijpen, moet je terug naar 1959. Op 14 juni van dat jaar opent Disneyland in Californië Matterhorn Bobsleds, een replica van de Matterhorn op schaal 1/100.

Het idee ontstaat in 1958, tijdens de opnames van de film De derde man op de berg in Zermatt. Walt Disney stuurt zijn Imagineers (de creatieve ingenieurs van Disney, een samentrekking van "imagination" en "engineer") een ansichtkaart van de top, met een opdracht van twee woorden: "Bouw het!".

Deze attractie legt de technische basis die Space Mountain mogelijk maakt. Het is de eerste rollercoaster (achtbaan) met een buisvormige stalen constructie, soepeler en veiliger. Hij kan meerdere voertuigen tegelijk laten rijden op twee in elkaar grijpende banen en, vooral, een deel van de rit binnen laten verlopen. Het railsysteem komt van het bedrijf Arrow Development, en jaren later vraagt Disney hetzelfde bedrijf opnieuw voor de rails van Space Mountain. In 1978 komen er een yeti en ijsdecors bij.

Walt Disney was al lang voor de eerste bemande ruimtevluchten gefascineerd door de verovering van de ruimte. Tussen 1955 en 1957 zendt zijn tv-serie Disneyland drie afleveringen over dit onderwerp uit: Man in Space, Man and the Moon en Mars and Beyond.

In die context bedenkt Walt eind 1964 samen met ontwerper John Hench, en op advies van sciencefictionschrijver Ray Bradbury, een nieuw idee: de eerste gelanceerde achtbaan in volledige duisternis, als middelpunt van een "Space Port" in Tomorrowland.

Het oorspronkelijke ontwerp had vier banen, deels buiten. De technologie was nog niet klaar. Pas met computers kon zo’n complexe rit worden berekend en het vertrek van de raketten veilig worden geregeld.

Daarna ligt het project meer dan tien jaar stil. De dood van Walt Disney in 1966 en daarna de voorrang voor de bouw van Disney World in Florida stellen de uitvoering uit. Het project komt pas weer op gang na de opening van Magic Kingdom in 1971. Het onverwachte succes daarvan bij tieners en jongvolwassenen overtuigt Disney definitief om deze ruimteachtbaan te bouwen.

Op 15 januari 1975 opent Space Mountain eindelijk in Magic Kingdom in Florida. Edna Disney, de schoonzus van Walt en weduwe van Roy O. Disney, opent de attractie op 84-jarige leeftijd. Het kegelvormige silhouet, ontworpen door John Hench, wordt vaak vergeleken met de berg Fuji.

Op 27 mei 1977 opent in Californië een kleinere versie met een enkele baan, in aanwezigheid van zes van de zeven oorspronkelijke astronauten van het Mercury-programma. Die versie wordt later gekopieerd in Tokyo Disneyland (1983) en Hongkong (2005). Voor 50 jaar Disneyland Resort vindt de heropening plaats in aanwezigheid van Neil Armstrong, met een plaquette met een uitspraak die Walt dierbaar was.

In Disneyland Paris staat Space Mountain niet in een op de toekomst gericht "Tomorrowland" zoals in de andere parken, maar in Discoveryland, dat in 1992 samen met het park openging. Dit themagebied eert de grote visionairs, en vooral Jules Verne en zijn uitgever Hetzel, die zijn Voyages Extraordinaires uitgaf.

Die knipogen zie je overal: Le Visionarium (nu Buzz Lightyear Laser Blast), Orbitron, Café Hetzel en een muurschildering over de schrijver bij het kantoor van de jaarpas.

Walt Disney en Jules Verne hadden veel gemeen: allebei autodidactische visionairs. Een citaat dat aan Verne wordt toegeschreven, en dat Walt graag aanhaalde, vat die geest goed samen.

De Parijse versie van Space Mountain is rechtstreeks geïnspireerd op de roman De la Terre à la Lune (1865) van Jules Verne. In dat verhaal bouwt de Gun Club uit Baltimore, een club van artilleristen, een reuzenkanon met de naam Columbiad om een bemand projectiel naar de maan te schieten. Dat kanon, op schaal nagebouwd, staat pontificaal voor de ingang van de attractie en vormt het begin van het hele verhaal.

Voor de koepel, in de lagune, zie je ook de onderzeeër Nautilus van de attractie Les Mystères du Nautilus, nog een eerbetoon aan Verne.

Voordat het Space Mountain werd, had het project een andere naam: Discovery Mountain. De ambitie was veel groter dan een enkele attractie. De Imagineers dachten aan een heel complex met meerdere attracties en een restaurant op dezelfde plek, rond het thema "Vuur en Water". Het centrale element was trouwens geen raket, maar de Nautilus uit Twintigduizend mijlen onder zee.

Een variant had zelfs twee achtbanen naast elkaar: een "junior coaster" voor gezinnen en een "senior coaster", dichter bij de Amerikaanse Space Mountain, met een deel van de baan buiten. Het project werd geschrapt vanwege de complexiteit en de benodigde ruimte.

De bouw was in 1993 begonnen, voor een opening twee jaar later. Deze eerste versie werd op 31 mei 1995 ingewijd (en ging de volgende dag, 1 juni, open voor het publiek) en is een directe voortzetting van de roman van Verne. Na hun reis naar de maan hebben de leden van de Gun Club, voorzitter Impey Barbicane, kapitein Nicholl en de Fransman Michel Ardan, de "Blue Moon Mining Company" opgericht. De club biedt nu iedereen dezelfde reis naar de maan aan.

Je kwam binnen via een brug langs de Discovery Lagoon, bij het kanon, of via "La Voie Stellaire" (de sterrenweg), een wandelpad tegenover het Videopolis Theater dat later de FastPass-ingang werd.

De instapzaal in industriële stijl was versierd met Franse vlaggen als eerbetoon aan Michel Ardan, de Franse held van de roman. Na de instapaankondiging werd de rakettrein met een knal en rook het kanon in gekatapulteerd, een knipoog naar de "400 000 pond schietkatoen" die Verne noemt. Het motto van de reis: "Ad Luna in flamma gloria!".

Onderweg bracht een "dwalend lichaam" (een asteroïde) de trein uit koers, precies zoals in de roman, met een eerbetoon aan de maan met het mensengezicht uit de film Reis naar de maan van Georges Méliès (1902). Het remmen aan het eind gebeurde met de "Electro-De-Velocitor", een elektrisch systeem dat aan de Nautilus deed denken, gevolgd door een triomfantelijke terugkeer met fanfare.

Een van de grote keuzes van deze versie: een soundtrack aan boord, gesynchroniseerd met de rit, van componist Steve Bramson. Hij werkte onder meer aan de serie Tiny Toon Adventures en aan The Young Indiana Jones Chronicles, samen met James Horner.

Zijn majestueuze thema put uit twee inspiratiebronnen die het boek noemt: Claude Debussy, voor de impressionistische en mysterieuze kant, en Gustav Holst, wiens suite The Planets de grootse adem geeft. De muziek werd voorbereid in een studio in Californië, tijdens twee reizen naar Parijs op de rit afgestemd en daarna in Los Angeles opgenomen met zo’n zestig muzikanten.

Bij de opening claimt de attractie meerdere wereldprimeurs: de eerste gelanceerde achtbaan in het donker met een katapultstart, inversies en gesynchroniseerde muziek aan boord. In 1996 krijgt ze de prijs voor de beste attractie van de TEA (Themed Entertainment Association), een maatstaf in de wereld van de themaparken.

Michael Eisner, toen CEO van Disney, zei zelfs dat de attractie (en haar ontwerper, Imagineer Tim Delaney) Disneyland Paris had helpen redden: het succes ervan steunde het financiële herstel van het resort, dat toen in grote moeilijkheden zat.

Bij de openingsavond in 1995 was een onverwachte cast aanwezig: een acteur als Jules Verne, bovenop het kanon in zijn ton, maar ook Buffalo Bill, Annie Oakley, Elton John en astronaut Buzz Aldrin.

Op 7 oktober 1995 hadden 500 jonge Europeanen in Videopolis zelfs live contact met het Russische ruimtestation MIR. Verzamelaars bewaren de pins, de medaille van de 20e verjaardag of het diploma voor kinderen die te klein waren om mee te rijden.

Voor de 10e verjaardag van de attractie krijgt Space Mountain op 9 april 2005 een nieuw verhaal en wordt het Space Mountain: Mission 2. Het denkwerk was al begin december 2003 begonnen. Deze keer stopt de reis niet bij de maan: de "explornauten" gaan voorbij de melkweg om de wonderen van het heelal te ontdekken. De rit en de decors worden aangepast, en een nieuw logo "Supernova" hoort bij de verandering.

De openingsavond, in elektrosfeer, werd verzorgd door DJ Tiësto, in aanwezigheid van acteur Vin Diesel.

In 2015 start Disneyland Paris een renovatieplan voor tien iconische attracties, met het oog op het 25e jubileum. Space Mountain hoort daarbij: de koepel wordt opnieuw geverfd, het dak, de kroonlijst en het bord Columbiad worden gerestaureerd, de projecties van sterren en supernova gaan volledig over op ledverlichting, en het besturingssysteem van de trein (de "ride control") wordt gemoderniseerd.

Bij die gelegenheid verschijnt ook de Single Rider-wachtrij, voor bezoekers die alleen reizen.

De attractie gaat op 27 juli 2015 weer open, nog steeds met het verhaal van Mission 2, twintig jaar na de oorspronkelijke opening.

Op 7 mei 2017, tijdens Season of the Force, krijgt Space Mountain de huidige vorm: Star Wars Hyperspace Mountain. Het verhaal verhuist naar de wereld van Star Wars.

Je belandt midden in de slag om Jakku, tussen de Nieuwe Republiek en de laatste aanhangers van het Keizerrijk, een jaar na de slag om Endor. In het verhaal zie je admiraal Ackbar, een Star Destroyer, TIE-fighters tegenover Blue Squadron en natuurlijk een sprong door de hyperspace.

Deze versie is de logische opvolger van Mission 2 na de renovatie van 2015. Het ontwerp duurde twaalf maanden en de installatie vier maanden.

De overstap naar Hyperspace Mountain was meer dan een nieuw jasje. Er kwamen nieuwe effecten bij: lasers en projecties op negen schermen langs de rit. De rakettreinen werden vervangen door modellen met een lager zwaartepunt en nieuwe beugels voor meer stabiliteit, en de minimale lengte werd verlaagd naar 1,20 m.

Ook de soundtrack werd vernieuwd, met fragmenten uit de muziek van de Star Wars-films.

In het decor maakten de oorspronkelijke kopertinten plaats voor hemelsblauw, met "kanon"-elementen (tandwielen, zonnen, sterren) en de godin Diana op de beugels. Voor elke opening wordt de attractie getest met verzwaarde wagens.

Op D23 2026 maakte Disney bekend dat Space Mountain het oorspronkelijke thema, De la Terre à la Lune, terugkrijgt. De versie Star Wars Hyperspace Mountain sluit eind 2027. Na een periode van werkzaamheden keert de attractie daarna terug naar de wereld van Jules Verne. Een terugkeer naar de basis, meer dan dertig jaar na het begin in 1995. Ik heb de aankondigingen beschreven in mijn samenvatting van D23 2026.

Space Mountain is maar een deel van de grote geschiedenis van het park. Boeit het onderwerp je? Lees dan verder over het ontstaan van Disneyland Paris in 1992 en ontdek de hele geschiedenis van Disneyland Paris. Wat de backstories van attracties betreft, raad ik je de saga van Thunder Mesa aan, de verhaalwereld achter Big Thunder Mountain en Phantom Manor.

Wil je je rit door de blauwe koepel concreet voorbereiden? Alle praktische info (wachtrij, minimale lengte, sensaties, Single Rider) vind je op de pagina van Star Wars Hyperspace Mountain.